Organizacja pożytku publicznego (OPP) prowadząca zakład aktywności zawodowej (ZAZ) może przypuszczać, że przysługują jej dwa zwolnienia z podatku od nieruchomości. Ekspertyza pokazuje jednak, że w praktyce zastosowanie ma zwolnienie właściwe dla ZAZ-u, a równowartość podatku należy przekazać na zakładowy fundusz aktywności. 

Dwa zwolnienia, różne warunki

OPP przysługuje zwolnienie z podatku od nieruchomości zajętych na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego. Osobne zwolnienie dotyczy nieruchomości zajętych na prowadzenie ZAZ-u. W tym przypadku prowadzący ZAZ jest jednak zobowiązany przekazać środki uzyskane dzięki zwolnieniu na zakładowy fundusz aktywności.

Wątpliwość pojawia się więc wtedy, gdy organizacja ma status OPP i jednocześnie prowadzi ZAZ. Czy może skorzystać ze zwolnienia przysługującego OPP i dzięki temu nie przekazywać równowartości podatku na fundusz? Temu pytaniu poświęcona jest ekspertyza przygotowana w ramach projektu „Akademia NGO – dobre prawo dla integracji”.

Dlaczego zwolnienie na OPP zwykle nie zadziała?

Zwolnienie dla OPP obejmuje jedynie nieruchomości przeznaczone na nieodpłatną działalność pożytku publicznego, czyli taką, za którą organizacja nie pobiera wynagrodzenia. ZAZ-y prowadzą natomiast co do zasady działalność wytwórczą lub usługową, sprzedając towary albo świadcząc usługi. Ich działalność ma więc zazwyczaj charakter odpłatny. Z tego względu ekspertyza uznaje, że nieruchomość zajęta na prowadzenie ZAZ-u nie spełnia warunków zwolnienia przewidzianego dla nieodpłatnej działalności OPP. Rzeczywisty zbieg obu zwolnień w odniesieniu do tej samej nieruchomości jest zatem praktycznie niemożliwy.

Które zwolnienie ma zastosowanie?

W odniesieniu do nieruchomości zajętej na prowadzenie ZAZ-u zastosowanie ma zwolnienie właściwe właśnie dla ZAZ-u. Organizacja nie płaci podatku od nieruchomości, ale równowartość zwolnienia musi przekazać na zakładowy fundusz aktywności. Przepisy nie pozwalają przy tym swobodnie wybrać korzystniejszego zwolnienia ani dobrowolnie zrezygnować ze zwolnienia przysługującego ZAZ-owi. Zwolnienie działa z mocy prawa po spełnieniu określonych warunków.

Zwolnienie, które może stać się obciążeniem

Obecne rozwiązanie może powodować praktyczne trudności. Organizacja musi znaleźć środki odpowiadające kwocie podatku, którego formalnie nie zapłaciła, i przekazać je na zakładowy fundusz aktywności.

Ekspertyza zwraca uwagę, że nawet niewielkie kwoty mogą generować dodatkowe obowiązki finansowe i administracyjne. W rezultacie instrument, który ma wspierać prowadzenie ZAZ-u, może stać się dla organizacji dodatkowym ciężarem i zmniejszać atrakcyjność tej formy zatrudniania osób z niepełnosprawnościami.

Od diagnozy do rekomendacji

Ekspertyza wskazuje, że należy zmienić przepisy tak, aby organizacje posiadające status OPP i jednocześnie prowadzące ZAZ nie musiały przekazywać na zakładowy fundusz aktywności środków odpowiadających zwolnieniu z podatku od nieruchomości.

Postulat dotyczy przede wszystkim art. 31 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zmiana tego przepisu pozwoliłaby uniknąć sytuacji, w której zwolnienie podatkowe nie daje organizacji rzeczywistej korzyści, lecz wymaga od niej znalezienia dodatkowych pieniędzy. W przypadku nietypowego sposobu wykorzystania nieruchomości, np. gdy w jednym budynku prowadzonych jest kilka rodzajów działalności, organizacja może również rozważyć wystąpienie o indywidualną interpretację podatkową.

Przeczytaj naszą ekspertyzę prawną!

O Akademii NGO

Artykuł powstał w ramach projektu: Akademia NGO – dobre prawo dla integracji, realizowanego przez Stowarzyszenie MOST.

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej (Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027). Obejmuje organizacje z województw: śląskiego, małopolskiego, opolskiego, łódzkiego, świętokrzyskiego i podkarpackiego.

Więcej informacji: www.akademiango.pl