Z anielską konsekwencją i sercem blisko dzieci. Dom Aniołów Stróżów uskrzydla!

Charytatywny bieg z okazji Dnia Dziecka

Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom i Młodzieży „Dom Aniołów Stróżów” w Katowicach od ponad 30 lat wspiera dzieci, młodzież i rodziny żyjące w ubogich, poprzemysłowych dzielnicach Śląska i Zagłębia. Zaczynali tam, gdzie mało kto chciał być obecny – na ulicach, podwórkach i w miejscach społecznego wykluczenia. Dziś nadal pracują blisko swoich podopiecznych, a skala ich działań pokazuje, że lokalna pomoc może mieć trwałe społecznie znaczenie.

Od pracy ulicznej do trwałej zmiany

Stowarzyszenie Dom Aniołów Stróżów podczas Kosmicznego Meczu

Historia Domu Aniołów Stróżów sięga lat 90-tych. Początki działalności związane były z pomocą dzieciom i młodzieży żyjącym na marginesie życia społecznego. Czesto były to dzieci bez wsparcia, bezpieczeństwa i realnej perspektywy na zmianę. Z czasem z doraźnego towarzyszenia zaczęła rodzić się przemyślana, konsekwentna i wieloletnia praca nastawiona na trwałą zmianę społeczną. W 1999 roku organizacja rozpoczęła działalność na katowickim Załężu, uruchamiając tam Punkt Pracowników Ulicznych. Praca uliczna stała się jednym z fundamentów jej tożsamości i do dziś pozostaje jednym z najważniejszych wyróżników Domu Aniołów Stróżów. To właśnie wychodzenie do ludzi – na ulice, boiska, place zabaw i podwórka – pozwala docierać do dzieci i nastolatków, którzy sami nie przyszliby po pomoc, mimo że jej potrzebują.

„Darię często widywaliśmy na osiedlu – zawsze samą. 8-latka mieszka z dziadkiem, a tata pracuje za granicą. Dziewczynka szybko nauczyła się, że najlepiej jest nie przeszkadzać dorosłym i schodzić im z drogi. Marzyła o miejscu, w którym nie musi być ciągle czujna. Kiedy trafiła do naszej placówki, długo obserwowała z dystansu. Dziś powoli uczy się ufać i być wśród rówieśników. W Domu Aniołów Stróżów Daria nie jest już sama” – mówią o jednej z podopiecznych członkowie Stowarzyszenia.

Nie chodzi tu wyłącznie o obecność w trudnych środowiskach. Znaczenie ma budowanie relacji, rozpoznawanie realnych potrzeb, zdobywanie zaufania i stopniowe tworzenie przestrzeni, w której dziecko może poczuć się bezpiecznie. Ta metoda pracy sprawia, że pomoc nie jest oderwana od rzeczywistości, lecz osadzona dokładnie tam, gdzie codziennie toczy się życie dzieci i ich rodzin.

Drugi dom dla setek dzieci

Skala działań Stowarzyszenia robi duże wrażenie. Na Śląsku i w Zagłębiu organizacja prowadzi nieodpłatnie osiem świetlic, terapeutycznych klubów malucha i klubów rozwoju dzieci i młodzieży. Dodatkowo prowadzi programy uliczne i poradnię rodzinną. Działa w dzielnicach poprzemysłowych i obszarach wymagających szczególnego wsparcia w Katowicach-Załężu, Chorzowie i Sosnowcu-Juliuszu. W placówkach i klubach codzienną, kompleksową pomocą obejmuje około 130 dzieci w wieku od 2,5 do 19 lat. Natomiast poprzez działania uliczne dociera rocznie do około 600 dzieci. Poradnia rodzinna wspiera dodatkowo około 80 rodzin.

To liczby, za którymi stoją konkretne historie: dzieci zmagające się z kryzysem ubóstwa, zaniedbaniem, kryzysami rodzinnymi, przemocą, problemami edukacyjnymi czy trudnościami emocjonalnymi. Dla wielu z nich Dom Aniołów Stróżów staje się rzeczywiście drugim domem – miejscem, w którym można odrobić lekcje, zjeść ciepły posiłek, porozmawiać z wychowawcą, uzyskać pomoc psychologiczną i po prostu doświadczyć życzliwej, stabilnej obecności dorosłych.

O tym, gdzie i w jaki sposób Stowarzyszenie pomaga dzieciom i rodzinom, można przeczytać tutaj.

Wsparcie, które buduje samodzielność

Siłą Domu Aniołów Stróżów jest podejście całościowe. Organizacja nie ogranicza się do jednorazowego wsparcia ani do jednego obszaru pomocy. Równolegle pracuje nad sferą psychologiczną, społeczną, edukacyjną i – tam, gdzie jest to potrzebne – także zawodową. Każdy podopieczny traktowany jest indywidualnie: diagnozowane są jego deficyty, potencjały i potrzeby, a następnie dobierane są odpowiednie formy wsparcia. Chodzi o to, by „dawać wędkę, a nie rybę”.

„Pracujemy z nimi codziennie w małych grupach, budując relacje oparte na zaufaniu. Uczymy je współpracy, komunikacji, rozwiązywania konfliktów i radzenia sobie z emocjami. Zapewniamy też stałą pomoc terapeutyczną, psychologiczną, logopedyczną, prawną. Bardzo stawiamy na edukację oraz wprowadzenie młodych na rynek pracy. Tak, by w dorosłości stali się samodzielni i niezależni. Dla wielu naszych podopiecznych to także miejsce, w którym mogą doświadczać zwyczajnych rzeczy, które dla innych dzieci są oczywistością – robienia zakupów spożywczych, wspólnego przygotowywania posiłków, zajęć rozwijających zainteresowania czy zwykłego spędzania czasu z życzliwymi dorosłymi. Pokazujemy im również świat poza najbliższym otoczeniem. Dzięki wycieczkom, wakacyjnym wyjazdom czy wydarzeniom edukacyjnym dzieci odkrywają miejsca i możliwości, do których często nie miałyby dostępu” – mówi Monika Bajka, Prezes Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Młodzieży Domu Aniołów Stróżów.

Dom Aniołów Stróżów pracuje nie tylko z dziećmi i młodzieżą, ale także z całymi rodzinami. Pomaga rodzicom porządkować sprawy wychowawcze, społeczne i życiowe, wspiera w odbudowywaniu prawidłowego funkcjonowania, a młodym ludziom pomaga wejść w dorosłość z większym poczuciem bezpieczeństwa i kompetencji. To pomoc, która ma przygotować do samodzielnego życia, a nie utrwalać zależność od systemu wsparcia.

Przestrzeń rozwoju, relacji i profesjonalnej pomocy

Codzienna działalność placówek obejmuje znacznie więcej niż opiekę. To także rozwój talentów, wyrównywanie szans edukacyjnych, budowanie relacji, kształtowanie umiejętności społecznych i uczenie odpowiedzialności. Dom Aniołów Stróżów prowadzi m.in. Anielską Akademię Rozwoju – przestrzeń dzielenia się specjalistyczną wiedzą i praktyką pracy z dziećmi, młodzieżą oraz rodzinami. Akademia udostępnia materiały edukacyjne, artykuły, e-booki, podcasty i wywiady opracowywane przez specjalistów organizacji, takich jak psychologowie, pedagodzy, logopedzi i terapeuci. To pokazuje, że Stowarzyszenie nie tylko pomaga bezpośrednio, ale również upowszechnia wiedzę i wzmacnia kompetencje rodziców, wychowawców i nauczycieli.

Organizacja rozwija też wolontariat i współpracę z uczelniami. Każdego roku angażuje około 100 wolontariuszy, a także przyjmuje studentów śląskich uczelni na praktyki, zajęcia terenowe i wykłady. W ten sposób nie tylko pomaga tu i teraz, ale także buduje społeczne zaplecze profesjonalnej, odpowiedzialnej pomocy na przyszłość.

Lokalnie zakorzenieni, szeroko oddziałujący

Choć podstawą działalności są codzienne, często ciche i niewidoczne działania wychowawcze i terapeutyczne, Dom Aniołów Stróżów potrafi również poruszyć tysiące osób wokół wspólnego celu. Przykładem jest Legendarny Kosmiczny Mecz z Aniołami – duże wydarzenie charytatywne, które łączy sport, kulturę, rozrywkę i dobroczynność. Na parkiet katowickiego Spodka czy hali Arena Katowice wybiegają wtedy największe gwiazdy polskiego sportu, muzyki czy telewizji z Kubą Błaszczykowskim, Pawłem Domagałą czy Piotrem Głowackim na czele. 

Mecz Gwiazd organizowany przez Dom Aniołów Stróżów

Organizacja prowadzi także akcje społeczne i fundraisingowe, takie jak charytatywny bieg „Biegnij dla Aniołów”, z którego wpisowe wspiera dzieci pozostające pod opieką Stowarzyszenia. Organizacja realizuje także liczne projekty profilaktyczne, edukacyjne i rozwojowe, w tym działania finansowane przez samorządy i fundacje.

To ważny aspekt tej działalności: Dom Aniołów Stróżów nie zamyka się w formule instytucji pomocowej. Tworzy szeroki „patchwork” współpracy między pomocą społeczną, edukacją, kulturą, sportem, biznesem, samorządem, mediami i uczelniami. Dzięki temu lokalne wsparcie zyskuje szeroki społeczny zasięg.

Docenieni za jakość i społeczną skuteczność

O jakości i znaczeniu działań organizacji świadczą także otrzymane wyróżnienia. Dom Aniołów Stróżów został doceniony m.in. w konkursie Marka-Śląskie, w konkursie Śląskie Orły Wolontariatu, a także za współpracę z Uniwersytetem Śląskim przy realizacji praktyk zawodowych. To nie są jedynie symboliczne nagrody – organizacja realnie łączy społeczne zaangażowanie z wysokim standardem pracy, profesjonalizmem i skutecznością. Cenne jest również to, że uznanie dotyczy zarówno całej instytucji, jak i osób ją tworzących, w tym kierownictwa oraz zespołu pracującego bezpośrednio z dziećmi i rodzinami.

Opis sytuacji problemowej: chaos w interpretacji przepisów

Doświadczenie Domu Aniołów Stróżów pokazuje, że nawet organizacja z ogromnym dorobkiem, sprawdzonymi metodami i wpływem społecznym napotyka bariery wynikające nie z braku kompetencji, lecz z niestabilności i niespójności prawa. Jednym z najpoważniejszych problemów pozostaje nadmierna „papierologia” oraz ciągle zmieniające się przepisy, które utrudniają prowadzenie działań integracyjnych i reintegracyjnych w sposób sprawny, przewidywalny i bezpieczny organizacyjnie. Dlatego Stowarzyszenie uczestniczy w projekcie „Akademia NGO – dobre prawo dla integracji”, którego celem jest zebranie doświadczeń organizacji społecznych oraz opracowanie propozycji zmian wspierających ich funkcjonowanie.

Szczególnie dotkliwy jest brak jednolitości interpretacyjnej. W praktyce zdarza się, że dwie instytucje publiczne kontrolujące ten sam obszar wskazują odmienne sposoby postępowania, mimo że opierają się na tych samych przepisach. Dotyczy to m.in. kwestii księgowych i prawidłowego opisywania dokumentów. W efekcie organizacje społeczne zamiast koncentrować się na pracy z dziećmi, młodzieżą i rodzinami, muszą poświęcać znaczną część zasobów na poruszanie się w niejasnym i niespójnym otoczeniu formalnym.

Dodatkowe trudności wiążą się z wdrażaniem przepisów dotyczących ochrony małoletnich, w tym zasad weryfikacji osób pracujących z dziećmi. Sama idea wzmacniania bezpieczeństwa dzieci jest niepodważalna, jednak praktyka pokazała, że część rozwiązań wymaga doprecyzowania i większej racjonalności. Problemem pozostaje choćby kwestia odpłatności za zaświadczenia potrzebne do weryfikacji osób pracujących z dziećmi. Z perspektywy organizacji społecznych zasadne byłoby rozszerzenie zwolnienia z opłat także na osoby działające w podmiotach takich jak placówki wsparcia dziennego czy organizacje prowadzące stałą pracę wychowawczą i profilaktyczną, a nie wyłącznie na wybrane grupy, np. wychowawców wypoczynku czy instruktorów harcerskich.

Przykład Domu Aniołów Stróżów pokazuje wyraźnie, że dla skutecznego prowadzenia działań społecznych nie wystarczy dobra wola i doświadczenie. Potrzebne są także jasne, spójne i możliwe do stosowania przepisy, które wspierają organizacje w pomaganiu, zamiast odciągać je od ich podstawowej misji.

Kontakt do Stowarzyszenia

Szczegółowe dane kontaktowe do poszczególnych placówek Stowarzyszenia można znaleźć tutaj.

O Akademii NGO

Artykuł powstał w ramach projektu: Akademia NGO – dobre prawo dla integracji realizowanym przez Stowarzyszenie MOST. Projekt dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027.

Projekt obejmuje organizacje z terenu województwa: śląskiego i małopolskiego oraz opolskiego, łódzkiego, świętokrzyskiego i podkarpackiego.

Więcej o projekcie: www.akademiango.pl.

Logotypy projektu Akademia NGO – dobre prawo dla integracji, realizowanego przez Stowarzyszenie MOST

Drukuj 🖨 PDF 📄 eBook 📱
Przejdź do treści